Git Nedir?

Git, yazılım geliştirme süreçlerinde kullanılan, en popüler ve en yaygın dağıtık sürüm kontrol sistemidir (Distributed Version Control System). Bir projede kod zaman içinde sürekli değişir: yeni özellik eklenir, hatalar düzeltilir, dosyalar taşınır, bazı kısımlar tamamen yeniden yazılır. Git, bu değişiklikleri kayıt altına alır, geçmişe dönmeyi kolaylaştırır ve birden fazla kişinin aynı proje üzerinde düzenli şekilde çalışmasını sağlar. Kısacası Git, “kodun geçmişini tutan ve ekip çalışmasını mümkün kılan” bir altyapıdır. Bugün açık kaynak projelerin büyük kısmı Git ile yönetilir; aynı şekilde şirket içi yazılım geliştirme süreçlerinin de önemli bir bölümü Git tabanlıdır.

Git Ne İşe Yarar?

Git’in temel amacı, proje dosyalarında yapılan değişiklikleri versiyonlayarak güvenli ve izlenebilir bir geliştirme süreci oluşturmaktır. Git sayesinde:

• Kim, neyi, ne zaman değiştirdiğini görebilirsiniz.
• Bir hatadan sonra “eski çalışan sürüme” geri dönebilirsiniz.
• Yeni bir özellik geliştirirken ana kodu bozmadan ayrı bir dalda (branch) çalışabilirsiniz.
• Ekip üyeleri aynı anda farklı özellikler üzerinde çalışabilir ve sonra bu değişiklikler birleştirilebilir.
• Kod inceleme (code review) ve iş akışları (workflow) daha düzenli yürütülebilir.

Bu özellikler, hem bireysel geliştiriciler hem de büyük ekipler için Git’i vazgeçilmez yapar.

Git Mantığı: Repository, Commit ve Branch

Git’i anlamak için birkaç temel kavramı bilmek gerekir:

• Repository (Repo): Projenin Git tarafından takip edilen halidir. Kod, dosyalar ve Git geçmişi repo içinde bulunur.
• Commit: Projedeki değişikliklerin “anlık fotoğrafı” gibi düşünülebilir. Her commit, belirli bir değişiklik setini ve açıklamasını içerir.
• Branch (Dal): Projenin farklı bir geliştirme hattıdır. Ana dal genellikle “main” veya “master” adını alır; yeni özellikler ayrı dallarda geliştirilir.

Bu yapı sayesinde geliştiriciler, ana kod tabanını riske atmadan yeni şeyler deneyebilir.

Dağıtık Sürüm Kontrol Ne Demek?

Git’in “dağıtık” olmasının anlamı şudur: Projenin sadece tek bir sunucuda değil, her geliştiricinin bilgisayarında tam bir kopyası bulunur. Yani her geliştirici, repo’nun tamamına (commit geçmişi dahil) sahiptir. Bu, klasik merkezi sistemlere göre önemli avantajlar sağlar:

• İnternet olmasa bile commit atabilirsiniz.
• Sunucu geçici olarak erişilemez olsa bile yerel geçmiş durur.
• Daha hızlı ve esnek bir çalışma akışı oluşur.

Bu yaklaşım, Git’i özellikle modern ekip çalışması için çok uygun hale getirir.

Merge ve Conflict Nedir?

Ekip çalışmasında aynı dosyaya farklı kişiler müdahale edebilir. Bu noktada Git, değişiklikleri birleştirme (merge) işlemi yapar. Çoğu zaman Git otomatik birleştirme yapabilir. Ancak aynı satır veya aynı blok farklı şekilde değiştirildiyse conflict (çakışma) oluşur. Conflict, korkulacak bir şey değildir; sadece Git’in “bunu otomatik çözemem, insan karar versin” demesidir. Geliştirici, hangi değişikliğin kalacağına karar verir ve birleştirmeyi tamamlar.

Bu süreç, doğru branch stratejisi ve düzenli commit alışkanlığıyla çok daha yönetilebilir hale gelir.

Git Workflow: Neden Branch Kullanılır?

Git’in en güçlü yanlarından biri, branch kullanımını pratik hale getirmesidir. Tipik bir iş akışı şöyle olabilir:

• Ana dal (main) her zaman çalışır durumda tutulur.
• Yeni özellikler için feature branch açılır.
• Hata düzeltmeleri için bugfix/hotfix branch açılabilir.
• Geliştirme tamamlanınca değişiklikler ana dala birleştirilir (merge/pull request).

Bu sayede ana dal sürekli stabil kalır; geliştirme işleri kontrollü biçimde ilerler. Ayrıca code review süreçleri (pull request) ile kalite artar.

GitHub, GitLab, Bitbucket Nedir?

Git tek başına bir sürüm kontrol sistemidir; GitHub, GitLab ve Bitbucket ise Git repolarını barındıran platformlardır. Bu platformlar:

• Repo’yu uzakta barındırma (remote)
• Pull request / merge request ile kod inceleme
• Issue/bug takibi
• CI/CD entegrasyonu
• Takım yönetimi ve yetkilendirme

gibi ek özellikler sunar. Yani Git altyapısını ekip çalışması için daha kapsamlı hale getirirler.

Git’in Avantajları

Git’in en belirgin avantajları:

• Güvenli Geçmiş: Kodun tüm geçmişi kayıt altındadır.
• Ekip Çalışması: Branch ve merge yapılarıyla paralel çalışma kolaydır.
• Hız: Yerel çalışma ve dağıtık yapı sayesinde birçok işlem hızlıdır.
• Esneklik: Farklı workflow’lara uyum sağlar (Git Flow, Trunk Based Development vb.).
• Yaygınlık: Büyük topluluk ve geniş araç desteği vardır.

Git’in Dezavantajları

Git güçlüdür ama bazı zorlukları da olabilir:

• Öğrenme Eğrisi: Branch, rebase, merge gibi kavramlar başlangıçta karışık gelebilir.
• Hatalı Komut Riski: Yanlış rebase/force push gibi işlemler sorun yaratabilir (doğru süreçlerle yönetilir).
• Terminoloji: Yeni başlayanlar için kavramlar ilk etapta yoğun görünebilir.

Buna rağmen temel alışkanlıklar oturduğunda Git, geliştiricinin en büyük yardımcısı haline gelir.

Sonuç

Git, yazılım projelerinde yapılan değişiklikleri takip etmeyi, geçmişi yönetmeyi ve ekip çalışmasını düzenli hale getirmeyi sağlayan dağıtık bir sürüm kontrol sistemidir. Commit, branch, merge gibi kavramlarla geliştiricilere esnek ve güvenli bir çalışma alanı sunar. GitHub/GitLab gibi platformlarla birleştiğinde kod inceleme, CI/CD ve proje yönetimi gibi süreçleri de destekleyerek modern yazılım geliştirmenin temel altyapılarından biri haline gelir. Eğer yazılım geliştiriyorsanız, Git bilmek artık bir “artı” değil, neredeyse zorunlu bir beceridir.