Docker Nedir?

Docker, uygulamaları ve bu uygulamaların ihtiyaç duyduğu tüm bağımlılıkları (kütüphaneler, çalışma zamanı, sistem paketleri vb.) tek bir paket halinde toplayıp taşınabilir şekilde çalıştırmayı sağlayan, container (konteyner) tabanlı bir platformdur. Geleneksel yöntemlerde bir uygulama “benim bilgisayarımda çalışıyor ama sunucuda çalışmıyor” gibi sorunlar çıkarabilir; çünkü ortamlar arasında sürüm farkları, eksik paketler veya farklı yapılandırmalar olabilir. Docker, uygulamayı kendi izole ortamında paketlediği için bu tür sürprizleri büyük ölçüde azaltır. Bu nedenle Docker, modern yazılım geliştirme ve DevOps süreçlerinde standart haline gelmiş araçlardan biridir.

Docker Ne İşe Yarar?

Docker’ın temel amacı, uygulamaları tutarlı ve taşınabilir şekilde çalıştırmaktır. Bir uygulamanın çalışması için gereken her şey (ör. belirli bir Python sürümü, gerekli paketler, sistem bağımlılıkları, konfigürasyonlar) Docker imajı (image) içinde tanımlanır. Böylece uygulama:

• Geliştiricinin bilgisayarında
• Test ortamında
• Üretim (production) sunucusunda
• Bulut altyapısında

aynı şekilde çalıştırılabilir. Bu, hem geliştirme sürecini hızlandırır hem de dağıtım (deployment) aşamasındaki riskleri azaltır.

Docker ile yaygın yapılan işler:

• Uygulama Paketleme: Uygulamayı bağımlılıklarıyla birlikte tek imajda paketlemek
• Ortam Standardizasyonu: “Herkes aynı ortamda çalışsın” yaklaşımını sağlamak
• Mikroservis Çalıştırma: Farklı servisleri ayrı container’lar olarak yönetmek
• CI/CD Süreçleri: Build ve deploy adımlarında tutarlı çalışma ortamı sağlamak
• Hızlı Kurulum: Yeni bir projeyi veya servisi dakikalar içinde ayağa kaldırmak

Container Nedir? Sanal Makineden Farkı Ne?

Docker, sanal makine (VM) ile karıştırılabilir; ancak temel fark şudur: Sanal makine, kendi işletim sistemi çekirdeğiyle birlikte “tam bir sistem” sanallaştırır. Container ise işletim sisteminin çekirdeğini paylaşır ve sadece uygulama için gereken kullanıcı alanını izole eder.

Bu farkın sonuçları:

• Daha Hafif: Container’lar VM’lere göre çok daha az kaynak tüketir.
• Daha Hızlı Açılır: VM’ler dakikalar sürebilirken container’lar saniyeler içinde başlar.
• Daha Kolay Ölçeklenir: Aynı imajdan hızlıca çoğaltıp çoğu ortamda çalıştırabilirsiniz.

Bu yüzden Docker, modern altyapılarda “hafif ve hızlı” çalışma modeliyle öne çıkar.

Docker’ın Temel Kavramları

Docker’ı anlamak için bazı temel terimleri bilmek gerekir:

• Image (İmaj): Uygulamanın paketlenmiş halidir. İçinde uygulama dosyaları ve bağımlılıklar bulunur. Bir “kalıp” gibi düşünülebilir.
• Container: Bir imajın çalışan (running) örneğidir. Yani image çalıştırılınca container oluşur.
• Dockerfile: Image’ın nasıl oluşturulacağını tarif eden dosyadır. Hangi taban imaj, hangi paketler, hangi komutlar çalışacak gibi adımlar burada yazılır.
• Registry: İmajların saklandığı depodur. Docker Hub en bilinen registry’dir; şirket içi private registry’ler de kullanılabilir.
• Volume: Kalıcı veri saklamak için container dışına bağlanan depolama alanıdır.
• Network: Container’ların birbiriyle veya dış dünya ile iletişimini yönetir.

Bu kavramlar, Docker ile çalışma mantığını oluşturur.

Docker Compose Nedir?

Bir uygulama çoğu zaman tek bir servisten ibaret değildir. Örneğin bir web uygulaması; uygulama servisi + veritabanı + cache + queue gibi bileşenlerden oluşabilir. Bu tür çoklu container senaryolarında Docker Compose devreye girer. Compose, bir YAML dosyasıyla servislerin nasıl çalışacağını, hangi portların açılacağını, hangi volume’lerin bağlanacağını, servislerin birbirine nasıl bağlanacağını tanımlar. Böylece tek komutla tüm sistemi ayağa kaldırmak mümkün olur.

Docker Nerelerde Kullanılır?

Docker, özellikle şu alanlarda çok yaygındır:

• Geliştirme Ortamı: Ekipte herkes aynı bağımlılıklarla çalışır.
• Test Ortamı: Testler tutarlı ortamda koşar; “bende geçti sende kaldı” sorunu azalır.
• Üretim Dağıtımı: Uygulama paketli geldiği için deploy daha güvenli olur.
• Mikroservis ve Bulut: Kubernetes gibi orkestrasyon sistemlerinin temel yapı taşıdır.

Bu yüzden Docker bilmek, modern yazılım geliştirme süreçlerinde büyük bir avantajdır.

Docker’ın Avantajları

Docker’ı güçlü yapan başlıca avantajlar:

• Taşınabilirlik: Aynı imaj her ortamda çalışır.
• Tutarlılık: Ortam farkından kaynaklanan hatalar azalır.
• Hız: Hafif container’lar hızlı başlar ve kolay ölçeklenir.
• Kaynak Verimliliği: VM’lere göre daha az kaynakla daha çok servis çalıştırılabilir.
• Modülerlik: Mikroservis mimarilerinde servisleri ayrı container’larda yönetmek kolaydır.

Docker’ın Dezavantajları

Docker’ın bazı sınırlamaları da vardır:

• Güvenlik ve İzolasyon: VM kadar tam izolasyon sağlamaz; doğru yapılandırma önemlidir.
• Stateful Uygulamalar: Veritabanı gibi kalıcı veri gerektiren servislerde volume yönetimi doğru planlanmalıdır.
• Öğrenme Eğrisi: İmaj, network, volume, Compose gibi kavramlar başlangıçta karışık gelebilir.

Ancak pratik kazandıkça Docker’ın getirdiği avantajlar çoğu projede çok daha baskın hale gelir.

Sonuç

Docker, uygulamaları bağımlılıklarıyla birlikte paketleyip container’lar içinde çalıştırarak geliştirme ve dağıtım süreçlerini kolaylaştıran modern bir platformdur. Ortam tutarlılığı, taşınabilirlik, hız ve ölçeklenebilirlik avantajları sayesinde DevOps, CI/CD ve mikroservis mimarilerinde standart hale gelmiştir. İster küçük bir proje, ister büyük bir bulut sistemi olsun; Docker, yazılımı “her yerde aynı şekilde çalışır” hale getirerek üretim süreçlerinde güvenilirliği ve verimliliği ciddi biçimde artırır.

Emeğine sağlık

Elinize sağlık paylaşım için teşekkürler.