Bilim insanları, küresel ısınmanın yalnızca gezegeni kavurmakla kalmayıp uzun vadede beklenmedik bir “sistem hatasına” yol açabileceğini belirtiyor. Yeni araştırmalar, aşırı ısınan okyanusların planktonları kontrolden çıkararak atmosferdeki karbondioksiti rekor hızda tüketebileceğini ve bunun yüz binlerce yıl içinde Dünya’yı şiddetli bir buzul çağına sürükleyebileceğini ortaya koyuyor.
Kaliforniya Üniversitesi ve Bremen Üniversitesi’nden bilim insanlarının yürüttüğü yeni bir çalışma, küresel ısınmanın düşündüğümüzden çok daha karmaşık sonuçlara yol açabileceğini gözler önüne seriyor. Yıllardır iklim değişikliğini tek yönlü bir tehdit olarak ele alıyor, gezegenin sürekli ısınacağına inanıyorduk. Ancak araştırmacılar, Dünya’nın “doğal termostatının” aşırı ısınma karşısında ters yönde ve yıkıcı bir tepki verebileceğini söylüyor.
DÜNYA’NIN DOĞAL TERMOSTATI NASIL ÇALIŞIYOR?
Normal şartlarda atmosferdeki karbondioksit yükseldiğinde yağışlar artıyor, kayalar aşınıyor ve karbon okyanuslara taşınıyor. Burada mikroskobik planktonlar devreye girerek karbonu bünyelerine alıyor, öldüklerinde okyanus tabanına çöküyorlar. Bu süreç, sera gazlarını kilitleyerek gezegeni yavaş yavaş soğutuyor.
AŞIRI ISINMA SİSTEMİ NASIL BOZUYOR?
Yeni modellemelere göre, ısınma çok uzun ve yoğun sürerse okyanuslardaki oksijen seviyesi düşüyor. Bu da fosfor gibi besin maddelerinin anormal biçimde serbest kalmasına yol açıyor. Fosfor patlaması, fitoplanktonların kontrolsüz çoğalmasına neden oluyor ve planktonlar, atmosferden volkanlardan bile hızlı şekilde CO2 emmeye başlıyor.
PLANKTONLAR İKLİMİN “KÖTÜ KAHRAMANI” MI?
Normalde iklimin dostu olarak görülen planktonlar, bu senaryoda istemeden de olsa gezegeni soğutan bir güce dönüşüyor. Atmosferdeki karbondioksit hızla azaldığında sıcaklıklar sert biçimde düşüyor ve Dünya, bir buzul çağına sürükleniyor.
NE ZAMAN YAŞANACAK?
Bilim insanları bu sürecin yüz binlerce yıl alacağını belirtiyor. Yani kısa vadede insanlığı bekleyen asıl tehlike değişmiş değil: aşırı sıcaklar, kuraklıklar, deniz seviyesindeki yükseliş ve şiddetli fırtınalar. Ancak bu çalışma, doğanın dengeyi bazen “fazla ileri giderek” kurabileceğini ve küresel ısınmanın sonunda paradoksal biçimde küresel soğumaya dönüşebileceğini gösteriyor.
KAYNAK