Kanban Nedir?

Kanban, iş akışını (workflow) görünür hale getirerek işleri daha akıcı, daha verimli ve daha tahmin edilebilir şekilde yönetmeyi amaçlayan bir yöntemdir. Kökeni Toyota’nın üretim sistemine dayanan Kanban, zaman içinde yazılım geliştirme ve bilgi işi yapan ekipler tarafından benimsenmiş ve Agile yaklaşımlar içinde önemli bir yere oturmuştur. Kanban, “işleri zaman kutulu sprint’lere sıkıştırmak” yerine, sürekli akış (continuous flow) mantığıyla ilerlemeyi teşvik eder. Temel hedef; darboğazları görmek, aynı anda yapılan iş sayısını kontrol etmek ve teslimat hızını artırmaktır.

Kanban Ne İşe Yarar?

Kanban’ın ana amacı, işlerin birikirken veya beklerken nerede takıldığını açıkça göstermek ve akışı iyileştirmektir. Bir ekipte aynı anda çok fazla iş başlatılırsa işler yarım kalır, öncelikler karışır ve teslimatlar gecikir. Kanban, bu sorunu şu prensiplerle çözmeye çalışır:

• İş Akışını Görselleştir: İşler kartlar halinde bir tahtada görünür olur.
• WIP Limit Uygula: Aynı anda yapılan iş sayısı sınırlandırılır (Work In Progress).
• Akışı Yönet: İşlerin “takıldığı” noktalar izlenir, süreç sürekli optimize edilir.
• Sürekli İyileştirme: Küçük adımlarla süreç iyileştirilir.

Bu yaklaşım, özellikle sürekli gelen taleplerin olduğu ekiplerde (destek, bakım, operasyon, içerik, pazarlama gibi) Kanban’ı çok verimli kılar.

Kanban Tahtası Nedir?

Kanban denince akla ilk gelen şey Kanban tahtasıdır. Tahta, işlerin hangi aşamada olduğunu gösteren kolonlardan oluşur. En basit haliyle:

• To Do (Yapılacak)
• In Progress (Yapılıyor)
• Done (Bitti)

şeklinde olabilir. Ancak gerçek hayatta kolonlar daha detaylı da tasarlanabilir:

• Backlog
• Analysis
• Development
• Code Review
• Testing
• Ready for Release
• Done

Her iş bir “kart” olarak tahtada yer alır ve iş ilerledikçe kart sağa doğru taşınır. Böylece ekip, işlerin nerede biriktiğini anında görür.

WIP Limit Nedir ve Neden Önemlidir?

Kanban’ın kalbi, WIP Limit (Work In Progress limitleri) kavramıdır. WIP limit, belirli bir kolonda aynı anda kaç iş olabileceğini sınırlar. Örneğin “In Progress” kolonu için limit 3 ise, ekip aynı anda 3’ten fazla işi “yapılıyor” durumuna alamaz.

Bu neden önemlidir?

• Odak artar: Ekip işi bitirmeye yönelir, yeni iş başlatmaya değil.
• İşler daha hızlı tamamlanır: Yarım iş birikmesi azalır.
• Darboğazlar görünür olur: Örneğin “Testing” kolonu sürekli doluyorsa test aşaması darboğazdır.
• Kalite artar: Aynı anda çok iş yönetmek hata riskini yükseltir; limit bunu azaltır.

WIP limit, ekipte “başladığımız işi bitirelim” kültürü oluşturur.

Kanban’da Akış Metrikleri

Kanban, süreci ölçmeyi ve iyileştirmeyi teşvik eder. Bu nedenle bazı metrikler önem kazanır:

• Lead Time: Bir işin talep edilmesinden tamamlanmasına kadar geçen süre.
• Cycle Time: İşin “başlandı” durumundan “bitti” durumuna kadar geçen süre.
• Throughput: Belirli bir zaman aralığında tamamlanan iş sayısı.
• Cumulative Flow Diagram: Kolonlarda biriken iş miktarını zaman içinde gösteren grafik.

Bu metrikler, ekibin nerede yavaşladığını ve hangi iyileştirmelerin etkili olduğunu anlamaya yardımcı olur.

Kanban ile Scrum Arasındaki Farklar

Kanban genellikle Scrum ile karşılaştırılır. İkisi de Agile dünyasında güçlü yaklaşımlardır ancak farklı çalışırlar:

• Scrum: Sprint’lerle zaman kutulu ilerler, roller ve seremoniler nettir.
• Kanban: Sürekli akışla ilerler, sprint şart değildir; WIP ve akış yönetimi daha merkezi bir rol oynar.

Kanban’da “Sprint Planning” zorunlu değildir; işler akış içinde seçilip ilerletilebilir. Bu yüzden Kanban, değişken önceliklerin ve sürekli gelen taleplerin olduğu ortamlarda daha rahat uygulanabilir.

Kanban’ın Avantajları

Kanban’ın öne çıkan avantajları:

• Esnek: Öncelikler değiştiğinde akış içinde hızlı uyum sağlanır.
• Şeffaf: İşlerin durumu ve tıkanıklıklar net görünür.
• Teslimat Hızını Artırır: WIP limitleriyle iş bitirme odaklılık sağlar.
• Mevcut Sürece Uyumlu: “Her şeyi baştan değiştirmeden” kademeli uygulanabilir.
• Sürekli İyileştirme: Küçük adımlarla süreç olgunlaştırılır.

Kanban’ın Zorlukları

Kanban kolay görünse de doğru uygulanmazsa etkisi azalır:

• WIP Limitsiz Kanban: Tahta sadece “görsel liste” olur, akış düzelmez.
• Disiplin Eksikliği: Kartlar güncellenmezse şeffaflık kaybolur.
• Ölçüm Yapılmaması: Metrikler takip edilmezse iyileştirme somutlaşmaz.

Kanban’ın gücü, görünürlük + limit + ölçüm üçlüsünün birlikte uygulanmasından gelir.

Sonuç

Kanban, işleri görselleştirerek, WIP limitleriyle aynı anda yapılan işi kontrol ederek ve akışı ölçüp iyileştirerek verimliliği artıran güçlü bir yöntemdir. Sprint zorunluluğu olmadan sürekli akış mantığıyla çalıştığı için, değişken önceliklerin olduğu ortamlarda özellikle etkilidir. Doğru uygulandığında Kanban; teslimat sürelerini kısaltır, darboğazları görünür kılar ve ekiplerin daha sürdürülebilir şekilde iş üretmesini sağlar.