API Nedir?

API, açılımı Application Programming Interface olan ve farklı yazılımların birbiriyle iletişim kurmasını sağlayan “arabirim” yapısıdır. Günlük hayatta kullandığımız birçok uygulama ve web sitesi, arka planda farklı servislerle konuşur: Hava durumu bilgisini bir yerden çeker, ödeme işlemini başka bir sistemle yapar, harita verisini ayrı bir sağlayıcıdan alır, kullanıcı girişini bir kimlik servisine doğrulatır. İşte bu iletişimlerin büyük bölümü API’ler aracılığıyla gerçekleşir. Basitçe söylemek gerekirse API, bir sistemin diğer sistemlere “şu şekilde benimle konuşabilirsin” dediği kurallar bütünüdür.

API Ne İşe Yarar?

API’ler, yazılım dünyasında modülerliği ve entegrasyonu mümkün kılar. Tek bir dev uygulama yerine, farklı görevleri üstlenen servislerin bir arada çalıştığı modern mimarilerde API olmazsa olmazdır. API ile yapılan tipik işler:

• Veri Alışverişi: Uygulamanın sunucudan veri çekmesi veya veri göndermesi
• Servis Entegrasyonu: Ödeme, kargo, SMS, e-posta, harita, doğrulama gibi dış servislerle iletişim
• Mobil Uygulama - Sunucu İletişimi: Mobil uygulamanın backend’den kullanıcı verisi alması
• Mikroservis Haberleşmesi: Büyük sistemlerin küçük servisler halinde birbirine API ile bağlanması
• Otomasyon: Bir sistemin başka bir sistemi komutla yönetmesi (ör. “rapor üret”, “sipariş oluştur”)

Bu sayede farklı platformlar, aynı veriyi veya fonksiyonları ortak biçimde kullanabilir.

API Türleri Nelerdir?

API kavramı geniştir ve farklı şekillerde karşınıza çıkabilir. En yaygın API türleri şunlardır:

• Web API (HTTP API): İnternet üzerinden HTTP/HTTPS ile çalışan API’lerdir. Günümüzde en yaygın tür budur.
• Kütüphane API’si: Bir programlama dilinde kullanılan kütüphanenin sunduğu fonksiyonlar ve sınıflar da bir API’dir (ör. bir grafik kütüphanesinin fonksiyonları).
• İşletim Sistemi API’si: Windows API, POSIX gibi sistem seviyesinde uygulamaların işletim sistemiyle konuşmasını sağlar.
• Donanım API’si: Sürücü katmanı veya cihaz arayüzleri üzerinden donanımla iletişim.

Günlük web ve mobil geliştirmede “API” denince çoğu zaman Web API anlaşılır.

REST API Nedir?

Web dünyasında en sık duyulan API yaklaşımı RESTtir (Representational State Transfer). REST, bir standarttan çok mimari bir yaklaşımdır. REST API’lerde genellikle:

• Kaynaklar (resources) URL’lerle temsil edilir (ör. /users, /posts).
• HTTP metodları kullanılır: GET (oku), POST (oluştur), PUT/PATCH (güncelle), DELETE (sil).
• Veri formatı çoğunlukla JSON olur.
• Stateless (durumsuz) iletişim hedeflenir; her istek kendi içinde gerekli bilgiyi taşır.

REST yaklaşımı, hem basit hem de yaygın olduğu için birçok sistemde tercih edilir.

SOAP ve gRPC gibi Diğer Yaklaşımlar

REST dışında da farklı API yaklaşımları vardır:

• SOAP: Daha eski ve daha “kurallı” bir protokoldür; XML tabanlıdır ve kurumsal dünyada bazı sistemlerde hâlâ bulunur.
• gRPC: Google tarafından popülerleştirilen, yüksek performanslı servis iletişimi için kullanılan bir yaklaşımdır; genellikle mikroservislerde tercih edilir ve Protocol Buffers kullanır.
• GraphQL: İstemcinin ihtiyaç duyduğu veriyi tek istekte, esnek şekilde almasını sağlar; özellikle front-end tarafında popülerdir.

Hangi yaklaşımın seçileceği, projenin ihtiyaçlarına göre belirlenir: performans, esneklik, standartlar, ekip deneyimi gibi faktörler önemlidir.

API Endpoint, Request ve Response

Bir API ile çalışırken sık duyacağınız kavramlar:

• Endpoint: API’nin belirli bir iş yapan URL adresi (ör. /api/users/123).
• Request (İstek): İstemcinin API’ye gönderdiği talep. İçinde method, header, body gibi bilgiler bulunur.
• Response (Cevap): API’nin geri döndürdüğü yanıt. İçinde status code (200, 404, 500 vb.), header ve veri (JSON) bulunabilir.

Bu yapı, web’in temel iletişim mantığıyla uyumludur.

API Güvenliği

API’ler genellikle dış dünyaya açık olduğu için güvenlik çok kritiktir. Yaygın güvenlik yöntemleri:

• API Key: Basit bir anahtar ile erişim kontrolü
• Token Tabanlı Kimlik Doğrulama: JWT gibi token’larla oturum yönetimi
• OAuth 2.0: Üçüncü parti uygulamalara yetki verme (Google ile giriş yap gibi)
• Rate Limiting: Aşırı istekleri engelleme
• HTTPS: Veri iletimini şifreleme

Doğru güvenlik uygulanmazsa API’ler veri sızıntısına veya kötüye kullanıma açık hale gelir.

Sonuç

API, yazılımların birbirleriyle konuşmasını sağlayan, modern dijital dünyanın temel yapı taşlarından biridir. Web siteleri, mobil uygulamalar ve servis tabanlı mimariler; veri alışverişi ve entegrasyon için API’lere dayanır. REST, GraphQL, gRPC gibi farklı yaklaşımlar; farklı ihtiyaçlara göre çözümler sunar. Sağlam bir API tasarımı; doğru endpoint yapısı, iyi dokümantasyon, güvenlik önlemleri ve performans optimizasyonu ile birleştiğinde, hem geliştiriciler hem de kullanıcılar için sürdürülebilir ve güçlü sistemler ortaya çıkar.

Emeğine sağlık

Elinize sağlık paylaşım için teşekkürler.