CI/CD Nedir?

CI/CD, modern yazılım geliştirme süreçlerinde kodun daha hızlı, daha güvenli ve daha düzenli şekilde üretime taşınmasını sağlayan bir yaklaşım ve otomasyon zinciridir. Kısaltmanın ilk kısmı CI (Continuous Integration – Sürekli Entegrasyon), ikinci kısmı ise CD olarak adlandırılır. CD, bazı ekiplerde Continuous Delivery (Sürekli Teslimat), bazı ekiplerde ise Continuous Deployment (Sürekli Dağıtım) anlamına gelir. Her iki durumda da amaç; kod değişikliklerinin otomatik testlerden geçirilmesi, paketlenmesi ve yayınlanmasının standart bir süreç haline gelmesidir. Böylece “elle derleyip sunucuya atma” gibi riskli yöntemler yerine, izlenebilir ve tekrarlanabilir bir teslimat akışı kurulmuş olur.

CI (Continuous Integration) Nedir?

CI, geliştiricilerin yaptığı değişikliklerin sık sık ana kod tabanına entegre edilmesi ve her entegrasyonda otomatik kontrollerin çalıştırılmasıdır. Klasik süreçlerde geliştiriciler uzun süre ayrı çalışıp günler sonra kodu birleştirince büyük çakışmalar, test edilmemiş hatalar ve “birleştirme kabusu” ortaya çıkabilir. CI, bu riski azaltmayı hedefler.

CI’nin temel adımları genellikle şöyledir:

• Kod Değişikliği: Geliştirici kodu repo’ya gönderir (push) veya bir pull request açar.
• Build: Proje otomatik olarak derlenir veya paketlenir.
• Test: Unit test, entegrasyon testleri veya statik analiz çalıştırılır.
• Kalite Kontrolleri: Lint, format, güvenlik taramaları gibi kontroller yapılabilir.

Bu akış sayesinde hatalar erken yakalanır; “üretime çıktıktan sonra fark ettik” tarzı sorunlar azalır.

CD (Continuous Delivery / Continuous Deployment) Nedir?

CI kodun entegre edilmesini sağlarken, CD tarafı “bu kodun güvenli biçimde yayınlanmasını” hedefler.

• Continuous Delivery (Sürekli Teslimat): Kod üretime çıkmaya hazır hale kadar otomatik gelir; ancak üretime çıkış genellikle bir onay (manual approval) ile yapılır. Yani “tek tuşla yayın” mantığı vardır.
• Continuous Deployment (Sürekli Dağıtım): Testleri geçen her değişiklik otomatik olarak üretime deploy edilir. İnsan onayı şart değildir.

Hangi yaklaşımın seçileceği; sistemin kritikliği, regülasyonlar, ekip olgunluğu ve risk yönetimi gibi faktörlere bağlıdır.

CI/CD Pipeline Nedir?

CI/CD süreçleri genellikle “pipeline” adı verilen adım adım işleyen otomasyon akışıyla kurulur. Pipeline, bir dizi aşamadan oluşur:

• Checkout (kodun çekilmesi)
• Build (derleme/paketleme)
• Test (otomatik testler)
• Artifact oluşturma (deploy edilecek paket/imaj)
• Deploy (staging/prod ortamına dağıtım)
• Post-deploy kontroller (health check, smoke test)

Pipeline’lar sayesinde süreç standartlaşır; her sürüm aynı adımlardan geçtiği için hataya açık manuel işlemler azalır.

CI/CD Neden Önemlidir?

CI/CD’nin en büyük katkısı, yazılım teslimatını “hız + kalite” dengesinde iyileştirmesidir:

• Hızlı Sürüm: Küçük değişiklikler sık sık yayınlanabilir.
• Erken Hata Yakalama: Testler ve kontroller sayesinde sorunlar daha geliştirme aşamasında görünür.
• Daha Güvenli Yayın: Standart pipeline, riskli adımları otomatik ve izlenebilir kılar.
• Geri Dönüş Kolaylığı: Problem olursa önceki artifact’e dönmek daha kolaydır.
• Ekip Verimliliği: Tekrarlayan işler otomasyona devredilir.

Özellikle hızlı büyüyen ürünlerde ve sık güncelleme gerektiren sistemlerde CI/CD, rekabet avantajı sağlar.

CI/CD’de Sık Kullanılan Teknikler

CI/CD uygularken kullanılan bazı yaygın pratikler:

• Branch Stratejileri: Feature branch, trunk-based development, Git Flow gibi yaklaşımlar
• Otomatik Test Katmanları: Unit test, integration test, end-to-end test
• Container Build: Docker imajı üretip registry’ye push etme
• Infrastructure as Code: Deploy ortamlarını kodla yönetme (Terraform, Ansible vb.)
• Blue-Green / Canary Deploy: Yeni sürümü kontrollü biçimde devreye alma
• Health Check ve Rollback: Uygulama sağlıksızsa otomatik geri dönüş

Bu teknikler, üretimde yaşanabilecek kesinti ve hata riskini azaltır.

CI/CD Araçları

CI/CD için kullanılan araçlar ekosisteme göre değişir:

• Jenkins: Çok yaygın, esnek ve eklenti zengini
• GitHub Actions: GitHub repo’larıyla entegre, modern workflow
• GitLab CI/CD: GitLab ile entegre, güçlü pipeline yönetimi
• Azure DevOps: Microsoft ekosisteminde yaygın
• CircleCI, Travis CI: Bulut tabanlı CI/CD çözümleri

Araçtan bağımsız olarak amaç aynıdır: süreçleri otomatikleştirip standartlaştırmak.

CI/CD’nin Avantajları ve Zorlukları

CI/CD’nin avantajları çok güçlü olsa da, doğru kurmak önemlidir:

• Avantaj: Hız, kalite, izlenebilirlik ve güvenli deploy.
• Zorluk: Test altyapısını kurmak zaman alabilir; pipeline kötü tasarlanırsa yavaşlar ve ekipte “pipeline’a güven” azalır.

Bu yüzden CI/CD kurarken küçük başlayıp zamanla olgunlaştırmak, test kapsamını dengeli artırmak ve pipeline sürelerini optimize etmek önemlidir.

Sonuç

CI/CD, yazılım geliştirmede kodun sürekli entegre edilmesini, otomatik testlerden geçirilmesini ve güvenli şekilde yayınlanmasını sağlayan modern bir yaklaşım ve otomasyon zinciridir. CI, hataları erken yakalayıp entegrasyonu düzenlerken; CD, sürümlerin üretime taşınmasını kontrollü ve tekrarlanabilir hale getirir. Doğru tasarlanmış bir CI/CD pipeline; geliştirme hızını artırır, hataları azaltır ve ekiplerin güvenle daha sık sürüm yayınlamasını mümkün kılar.