PHP Nedir?

PHP, açılımı PHP: Hypertext Preprocessor olan ve özellikle web geliştirme alanında uzun yıllardır yaygın şekilde kullanılan bir sunucu taraflı (server-side) programlama dilidir. Tarayıcıda çalışan JavaScript’in aksine PHP kodu kullanıcı bilgisayarında değil, web sunucusunda çalışır. Kullanıcı bir sayfayı ziyaret ettiğinde, sunucu PHP kodunu işler; ortaya çıkan HTML çıktısını tarayıcıya gönderir. Bu sayede dinamik web sayfaları oluşturmak, veritabanı ile iletişim kurmak, kullanıcı giriş sistemi hazırlamak, içerik yönetimi yapmak gibi işlemler mümkün hale gelir.

PHP Ne İşe Yarar?

PHP’nin en büyük gücü, web sitelerini “dinamik” hale getirmesidir. Statik bir HTML sayfası herkes için aynı görünürken, PHP ile kullanıcıya göre değişen içerikler üretilebilir. Örneğin giriş yapan kullanıcıya özel panel göstermek, ürün listelemek, yorumları çekmek veya bir formdan gelen veriyi işlemek PHP’nin tipik kullanım alanlarıdır. PHP ile yaygın yapılan işler:

• Üyelik Sistemleri: Kayıt olma, giriş yapma, şifre sıfırlama gibi işlemler
• Veritabanı İşlemleri: MySQL/MariaDB başta olmak üzere birçok veritabanı ile bağlantı kurma
• Form İşleme: İletişim formu, kayıt formu, anket gibi formlardan gelen veriyi işleme
• İçerik Yönetimi: Blog yazıları, haberler, kategoriler ve admin panelleri
• E-ticaret: Sepet, sipariş, stok, ödeme akışları gibi modüller

PHP Nasıl Çalışır?

PHP genellikle bir web sunucusu (Apache, Nginx vb.) ve bir PHP yorumlayıcısı ile birlikte çalışır. Kullanıcı, “.php” uzantılı bir sayfa çağırdığında sunucu dosyayı doğrudan tarayıcıya göndermek yerine PHP motoruna iletir. PHP kodu çalıştırılır, gerekli işlemler yapılır ve sonuç olarak HTML üretilir. Tarayıcı bu HTML’yi alır ve kullanıcıya görüntüler. Yani kullanıcı aslında PHP kodunu görmez; sadece çıktısını görür. Bu, güvenlik ve uygulama mantığının korunması açısından önemli bir avantajdır.

PHP ve Veritabanı İlişkisi

PHP, en çok veritabanı ile birlikte anılır. Çünkü web uygulamalarının büyük kısmı “veri” üzerine kuruludur: kullanıcılar, yazılar, ürünler, yorumlar, mesajlar… PHP, SQL sorguları ile veritabanına bağlanır, veriyi okur/yazar ve bu veriyi sayfada dinamik olarak sunar. Örneğin bir forum yazılımında konu başlıkları, mesajlar ve üyeler veritabanında tutulur; PHP bu bilgileri çekerek sayfalara işler. vBulletin gibi klasik forum altyapılarının büyük bölümü de PHP tabanlıdır; bu nedenle PHP bilmek, tema/eklenti geliştirme ve özelleştirme açısından ciddi avantaj sağlar.

PHP’nin Avantajları

PHP’nin web dünyasında bu kadar yaygın olmasının birçok sebebi vardır:

• Kolay Kurulum ve Öğrenme: Temel seviyede hızlı öğrenilir, basit projeler kısa sürede çıkar.
• Geniş Hosting Desteği: Neredeyse tüm web hosting firmaları PHP desteği sunar.
• Zengin Ekosistem: Çok sayıda framework ve paket bulunur.
• Büyük Topluluk: Yıllardır kullanılan bir dil olduğu için kaynak ve örnek bulmak kolaydır.
• Performans ve Gelişim: Modern PHP sürümleri önceki yıllara göre çok daha hızlı ve yeteneklidir.

Framework’ler ve Modern PHP

PHP denince akla sadece “basit script dili” gelmemelidir. Modern PHP ekosistemi, güçlü framework’lerle büyük projeler geliştirmeye uygundur. Özellikle:

• Laravel: Modern, popüler, geliştirici dostu; büyük projelerde sık tercih edilir.
• Symfony: Kurumsal yapılar için güçlü ve esnek bir framework.
• CodeIgniter: Hafif, hızlı ve öğrenmesi kolay.

Bu framework’ler; routing, güvenlik, ORM, template engine gibi birçok altyapıyı hazır sunarak daha düzenli ve sürdürülebilir uygulamalar geliştirmenizi sağlar.

PHP’nin Dezavantajları

PHP’nin bazı eleştirildiği noktalar da vardır:

• Eski Kod Mirası: Çok eski projelerde düzensiz, bakımı zor kod yapıları görülebilir.
• Güvenlik Hataları: Yanlış kullanıldığında SQL Injection gibi açıklara yol açabilir; ancak doğru yöntemlerle bu sorunlar büyük ölçüde önlenir.
• Tutarlılık: Tarihsel sebeplerle bazı fonksiyon isimleri ve standartlar diğer dillere göre daha az tutarlı olabilir.

Buna rağmen doğru mimari ve modern standartlarla PHP ile oldukça güvenli ve temiz projeler üretmek mümkündür.

Sonuç

PHP, dinamik web siteleri ve uygulamaları geliştirmek için kullanılan güçlü bir sunucu taraflı programlama dilidir. Veritabanı ile etkileşim, üyelik sistemleri, içerik yönetimi ve e-ticaret gibi web’in temel ihtiyaçlarını karşılamakta yıllardır önemli bir rol oynar. vBulletin gibi klasik forum altyapılarının da temelinde yer aldığı için, web dünyasında hâlâ güçlü bir karşılığa sahiptir. Modern framework’ler ve güncel sürümlerle birlikte PHP, bugün de büyük ve profesyonel projeler üretmeye devam eden bir teknolojidir.