Yaklaşık bir asırdır “mezar mı, ambar mı?” sorularıyla tartışılan Peru’nun güneyindeki binlerce gizemli çukur için bilim insanları yeni ve çarpıcı bulgulara ulaştı. Drone destekli ölçümler ve toprak analizleri, bu alanın yalnızca tarımsal depolama değil; kayıt, takas ve dağıtımın yapıldığı gelişmiş bir ekonomik sistemin parçası olduğunu gösteriyor. Bu keşif, And uygarlıklarının bilinen idari yapıs

Peru’nun Pisco Vadisi yakınlarında, Sierpe Dağı’nın eteklerine yaklaşık 1,5 kilometrelik bir hat boyunca açılmış 5 binden fazla çukur, arkeoloji dünyasında uzun yıllardır “Çukurlar Çetesi” olarak biliniyor. Yüzyılı aşkın süredir farklı teoriler ortaya atılan bu alan için son araştırmalar, çukurların sanılandan çok daha karmaşık bir işleve sahip olduğunu ortaya koydu.

YÜZYILLIK TEORİLER ÇÖKTÜ

Sidney Üniversitesi öncülüğünde yürütülen yeni çalışmada drone görüntüleri ve dijital haritalama yöntemleri kullanıldı. Yapılan ölçümler, çukurların rastgele açılmadığını, aralarında matematiksel bir düzen bulunduğunu gösterdi. Bu bulgu, alanın plansız köylü depolarından oluşmadığını, merkezi bir tasarımla hayata geçirildiğini kanıtladı.

TOPRAKTA TİCARETİN İZLERİ

Toprak örneklerinde mısır poleni, pamuk, kabak, amarant, acı biber ve bitki lifleri gibi kalıntılara rastlandı. Uzmanlar, bu çeşitliliğin yalnızca saklama değil, ürünlerin sınıflandırıldığı ve değiş tokuş edildiği bir merkez işlevine işaret ettiğini belirtiyor. Bölgenin, tarımcılarla balıkçıları ve gezgin tüccarları buluşturan bir ticaret noktası olduğu düşünülüyor.

MUHASEBE SİSTEMİNİN ÖNCÜSÜ OLABİLİR

Araştırmanın başyazarı dijital arkeolog Jacob Bongers’a göre bu çukurlar, İnkalardan önce kullanılan ve düğümlü iplerden oluşan “khipu” kayıt sisteminin atası sayılabilecek bir muhasebe düzenine zemin hazırlamış olabilir. Yani bu alan, ticaretin sayısal olarak takip edildiği erken dönem bir idari merkez olabilir.

NEDEN SADECE BURADA?

Bilim insanlarının hâlâ yanıt aradığı soru ise bu sistemin neden yalnızca bu bölgede ortaya çıktığı. Araştırmacılar, ticaret yollarına yakınlık ve yerel toplulukların örgütlenme biçiminin belirleyici rol oynamış olabileceğini düşünüyor. Uzmanlara göre bu keşif, And uygarlıklarının ekonomik ve sosyal yapısına dair bilinen pek çok bilgiyi kökten değiştirebilir.

KAYNAK